Beschermende en instandhoudende factoren vermoeidheid na kanker

Uit een studie van het Helen Dowling Instituut en Tilburg University blijkt dat zelfeffectiviteit en het jezelf toestaan van rust belangrijke beschermende factoren zijn tegen kankergerelateerde vermoeidheid. Een kwart van de kankerpatiënten heeft na een behandeling last van kankergerelateerde vermoeidheid, een multifactoriële aandoening die onder invloed staat van verschillende onderling samenhangende beschermende en instandhoudende factoren. Het overgrote deel van de studies keek alleen naar bivariate associaties, terwijl er meer inzicht nodig is in de complexe relaties tussen de factoren.

De onderzoekers pasten daarom een multivariate netwerkbenadering toe. Tussen februari en augustus 2022 vulden 30 kankerpatiënten minstens 21 dagen lang vijf keer per dag de EnergyInSight-vragenlijst in. Deze patiënten waren geselecteerd omdat zij op de wachtlijst stonden voor psychologische zorg vanwege kankergerelateerde vermoeidheid.

Meer acceptatie en zelfeffectiviteit bleken geassocieerd met minder kankergerelateerde vermoeidheid, terwijl alle andere factoren geassocieerd waren met meer vermoeidheid. De sterkste relaties werden gevonden tussen piekeren en schuldgevoelens en tussen acceptatie en jezelf rust toestaan. Vermoeidheid bleek bovendien te worden beïnvloed door zelfeffectiviteit, terwijl zelfeffectiviteit op zijn beurt invloed had op de mate waarin mensen zichzelf rust toestaan.

Psychologische interventies kunnen volgens de auteurs helpen om de zelfeffectiviteit van patiënten te verbeteren.