Sarcoïdose
Sarcoïdose
Sarcoïdose is een systemische granulomateuze aandoening die zich in vrijwel elk orgaan kan manifesteren, maar het vaakst de longen en de lymfeklieren aantast. Het beloop is grillig, van spontane remissie tot chronische, orgaanbedreigende ziekte, en de betrokkenheid van hart, huid, ogen en zenuwstelsel maakt het een uitdaging die om een multidisciplinaire aanpak vraagt.
Op deze pagina verzamelt MediaMed het actuele nieuws en onderzoek over sarcoïdose, van diagnostiek en beeldvorming tot de behandeling met corticosteroïden, immunosuppressiva en biologicals, en de zorg rond pulmonale, cardiale en cutane sarcoïdose. Zo blijf je als longarts op de hoogte van de ontwikkelingen en de richtlijnen.
Alle artikelen in LonggeneeskundeActuele artikelen over sarcoïdose
Wat is sarcoïdose? Symptomen, diagnose en behandeling
3 min. leestijd
Sarcoïdose is een systeemziekte van onbekende oorzaak, gekenmerkt door niet-verkazende (niet-necrotiserende) granulomen. De aandoening treft het vaaks ...
Sarcoïdose: minder corticosteroïden en eerder steroïdsparende therapie
2 min. leestijd
De behandeling van pulmonale sarcoïdose verschuift van langdurige corticosteroïden naar een kortere, lagere kuur met eerder steroïdsparende therapie. ...
Methotrexaat ook goede keuze voor eerstelijnsbehandeling sarcoïdose
1 min. leestijd
Een recente Nederlandse publicatie in de New England Journal of Medicine laat zien dat methotrexaat als eerstelijnsbehandeling voor pulmonale sarcoïdo ...
ERS 2024: Presentatie Marlies Wijsenbeek
2 min. kijktijd
Deze bijdrage van ERS 2024 verwijst naar drie sessies: over diagnose en behandeling van pulmonale alveolaire proteinose volgens de klinische praktijkr ...
ERS 2024: Presentatie Viviënne Kahlman, ErasmusMC, Rotterdam
3 min. kijktijd
Viviënne Kahlman (ErasmusMC, Rotterdam) presenteert op het ERS-congres 2024 tijdens een sessie over sarcoïdose, een ontstekingsziekte waarbij zich in ...
Fibrotische patronen op HRCT voorspellen overleving bij sarcoïdose
3 min. kijktijd
Onderzoek laat zien dat ook bij sarcoïdose de patronen op HRCT-scans de overlevingsuitkomst voorspellen. Meer dan 20% fibrose en honingraatafwijkingen ...
ERS 2022: Video met Marlies Wijsenbeek en Vivienne Kahlmann Erasmus MC Rotterdam
3 min. kijktijd
Deze video bespreekt sessies van ERS 2022 rond interstitiële longziekten en pulmonale fibrose. Aan bod komen een NEJM-publicatie over een trial van ee ...
ERS 2022: Video met Viviënne Kahlmann, Erasmus MC Rotterdam
1 min. kijktijd
Video-interview over onderzoek naar online mindfulness-based cognitieve therapie, dat angst en depressie vermindert bij patiënten met sarcoïdose. Het ...
Sarcoïdose longen: behandeling en ERS-richtlijn
2 min. leestijd
De nieuwe praktische ERS-richtlijn voor de behandeling van sarcoïdose van de longen, verschenen in de European Respiratory Journal, bevat twaalf concr ...
Kleine luchtwegen van belang bij sarcoïdose
2 min. leestijd
Kleine luchtwegen spelen wel degelijk een grote rol bij fibrotische vormen van sarcoïdose. De terminale bronchioli waren universeel aangedaan bij vers ...
Samenwerking bij diffuse longziekten
2 min. leestijd
Dit nascholingsmagazine over diffuse longziekten is samengesteld onder gasthoofdredacteurschap van dr. Marlies Wijsenbeek-Lourens, longarts in het Era ...
ATS 2019: Video met Peter Heukels, Amphia Ziekenhuis Breda
2 min. kijktijd
Video-interview met longarts Peter Heukels van het Amphia Ziekenhuis Breda op het ATS-congres 2019, waarin hij zijn onderzoek A2433/521 toelicht over ...
Veelgestelde vragen over sarcoïdose
Wanneer kan ik afzien van een lymfeklierbiopsie, en welke techniek kies ik anders?
Bij hoge klinische verdenking, zoals het syndroom van Lofgren, lupus pernio of het syndroom van Heerfordt, adviseert de American Thoracic Society geen lymfeklierbiopt te nemen, mits nauwgezette klinische follow-up plaatsvindt. Bij asymptomatische bilaterale hilaire lymfadenopathie doet de richtlijn geen uitspraak voor of tegen bemonstering; beslis per patient. Is bemonstering nodig, dan gaat endobronchiale echografie met klierpunctie voor op mediastinoscopie als eerste procedure.
Welke screening op orgaanbetrokkenheid doe ik standaard bij een nieuwe diagnose?
De richtlijn van de American Thoracic Society geeft een sterke aanbeveling: bepaal bij iedereen het serumcalcium. Daarnaast wordt geadviseerd bij patienten zonder klachten van het betreffende orgaan een oogheelkundig onderzoek, serumcreatinine, alkalische fosfatase, een volledig bloedbeeld en een elektrocardiogram te verrichten. Routinematige echocardiografie of 24-uurs holtermonitoring als screening bij patienten zonder cardiale klachten of afwijkingen wordt juist niet aanbevolen.
Wanneer behandel ik pulmonale sarcoidose, en met welke startdosis?
De European Respiratory Society beveelt sterk aan glucocorticoiden te starten bij symptomatische pulmonale sarcoidose met een verhoogd risico op sterfte of blijvende invaliditeit, om de geforceerde vitale capaciteit en de kwaliteit van leven te behouden. Twee studies vonden geen extra winst boven 20 mg prednison per dag. Bij een verminderde kwaliteit van leven zonder risicoprofiel adviseert de taskforce gedeelde besluitvorming en een lage startdosis van 5 tot 10 mg. Bij aanhoudende ziekte: methotrexaat toevoegen.
Hoe spoor ik cardiale sarcoidose op en wanneer verwijs ik voor geavanceerde beeldvorming?
Klinisch manifeste cardiale sarcoidose wordt gerapporteerd bij ongeveer 5 tot 10 procent van de patienten met systemische sarcoidose, terwijl obductiestudies 25 tot 30 procent laten zien. Verricht bij extracardiale sarcoidose zonder cardiale klachten een elektrocardiogram als basisscreening. Bij verdenking op cardiale betrokkenheid gaat cardiale magnetic resonance imaging voor op FDG-PET of echocardiografie, vanwege zowel diagnostische als prognostische informatie.