Wat is sarcoïdose? Symptomen, diagnose en behandeling

Redactioneel

1 oktober 20263 min. leestijd

Sarcoïdose is een systeemziekte van onbekende oorzaak, gekenmerkt door niet-verkazende (niet-necrotiserende) granulomen. De aandoening treft het vaakst de longen en de lymfeklieren in de borstholte, maar kan vrijwel elk orgaan aandoen, waaronder huid, ogen en gewrichten.

De diagnose berust op een combinatie van een passend klinisch en radiologisch beeld, weefsel met niet-verkazende granulomen, en het uitsluiten van andere oorzaken zoals tuberculose. Beeldvorming met een thoraxfoto (Scadding-stadia 0 tot IV) en HRCT speelt daarbij een centrale rol; serum-ACE is geen geschikte diagnostische test. Een deel van de patiënten presenteert zich met het acute Löfgren-syndroom, dat een gunstige prognose heeft. Veel patiënten hebben geen behandeling nodig, maar bij orgaanbedreiging of hinderlijke klachten is systemische therapie aangewezen. Kennis van het ziektebeeld helpt onnodige diagnostiek en vertraging te voorkomen.

In het kort

Systeemziekte van onbekende oorzaak met niet-verkazende granulomen, vaakst in longen en thoracale lymfeklieren.
Symptomen wisselen sterk: longklachten en vermoeidheid, maar ook huid-, oog- en gewrichtsafwijkingen.
Diagnose op klinisch-radiologisch beeld, granulomen in weefsel en uitsluiten van andere oorzaken zoals tuberculose.
Behandeling alleen bij orgaanbedreiging of hinderlijke klachten; vaak komt de ziekte spontaan tot rust.

Bronnen

Veelgestelde vragen

Is sarcoïdose kanker of besmettelijk?

Nee. Sarcoïdose is geen kanker en geen infectieziekte, en is dus niet besmettelijk. Het is een ontstekingsziekte waarbij het afweersysteem granulomen vormt, vermoedelijk als reactie op een nog onbekende prikkel.

Gaat sarcoïdose vanzelf over?

Vaak wel. Bij een aanzienlijk deel van de patiënten, waaronder vrijwel alle patiënten met het Löfgren-syndroom, komt de ziekte spontaan tot rust zonder dat behandeling nodig is. Bij anderen is het beloop chronischer en kan behandeling nodig zijn.

Wat is het Löfgren-syndroom en is sarcoïdose erfelijk?

Het Löfgren-syndroom is een acute vorm van sarcoïdose met koorts, erythema nodosum, gewrichtsklachten en bilaterale hilaire lymfadenopathie; het heeft een gunstige prognose. Sarcoïdose is niet rechtstreeks erfelijk, maar genetische aanleg speelt wel een rol in de vatbaarheid voor de ziekte, samen met vermoedelijk omgevingsfactoren.