Ongunstige uitslag landelijke CRC-screening: waarom geen kijkonderzoek?

Ruim een op de zes mensen laat geen kijkonderzoek van de darm doen na een ongunstige FIT-uitslag van het Bevolkingsonderzoek Darmkanker. De redenen hiervoor liepen uiteen, blijkt uit onderzoek van een medisch antropoloog en socioloog bij het Amsterdam UMC en collega's. In Nederland is vanaf 2014 stapsgewijs de landelijke screening op colorectaal carcinoom ingevoerd, met een participatiegraad van 71,5% in 2019.

In tegenstelling tot landen waar colonoscopie de screeningsaanpak is, bestaat de screening in Nederland uit twee stappen. Mensen van 55 tot 75 jaar krijgen een fecale immunochemische testkit en een informatiebrief thuisgestuurd. Deelnemers met een positieve uitslag krijgen vervolgens een vooraf ingeplande afspraak voor coloscopie en worden geacht een autonoom geïnformeerd besluit te nemen over verdere deelname.

De onderzoekers wilden nagaan hoeveel mensen geen coloscopie laten doen en waarom niet. In mei 2019 verspreidden zij een landelijke cross-sectionele vragenlijst onder deelnemers met een positieve FIT. Van de 2.225 respondenten die de enquête invulden, meldden 730 mensen dat ze niet naar het vervolgonderzoek waren gegaan.

Van deze 730 respondenten had 55% een medische reden. Andere genoemde redenen waren onder meer moeite met het nemen van een beslissing, het gebrek aan overlegmogelijkheden met een arts, de overtuiging dat de uitslag door iets anders dan kanker werd veroorzaakt, denken dat het risico op darmkanker laag is, en denken dat het kijkonderzoek oncomfortabel is. Mensen die dachten dat hun huisarts een kijkonderzoek een goed idee zou vinden, ondergingen dit vaker.

De onderzoekers raden daarom aan meer persoonlijke begeleiding te bieden en hierbij mogelijk huisartsen in te schakelen.