Stereotactische radiotherapie of protontherapie bij oogmelanoom

Protontherapie als behandeling van uveaal melanoom is niet altijd beter dan stereotactische radiotherapie, met name gezien de toxiciteit. Dat blijkt uit een studie van het Erasmus MC. De Rotterdamse onderzoekers vergeleken bij patiënten met oogmelanoom, de meest voorkomende primaire oculaire maligniteit, de werkzaamheid en toxiciteit van gefractioneerde stereotactische radiotherapie (SRT) met protontherapie.

Ze berekenden hiervoor van beide behandelingen dosisvolumeparameters, de relatie tussen de hoeveelheid straling en het volume van het weefsel dat die dosis ontvangt. Verder evalueerden ze vier toxiciteitsprofielen: maculopathie, opticus-neuropathie en visuele scherptevermindering (profiel I); neovasculair glaucoom (profiel II); stralingsgeïnduceerde retinopathie (profiel III); en droge-ogensyndroom (profiel IV). In 9 van de 66 gevallen (14%) waren de protontherapieplannen superieur voor alle dosisvolumeparameters.

Bij profiel I profiteerden patiënten met hogere tumorstadia meer van protontherapie, vooral bij tumoren binnen 3 mm van de oogzenuw. Voor profiel II resulteerde protontherapie slechts in 9 van de 66 gevallen in betere uitkomsten. Voor profiel III was in alle gevallen met protontherapie een betere retinavolumebesparing mogelijk, met name bij T3-tumoren.

Protontherapie verminderde in alle gevallen het risico op toxiciteit binnen profiel IV. Wereldwijd lijkt protontherapie bijna altijd beter in het verminderen van het risico op complicaties zoals opticusneuropathie, retinopathie en droge-ogensyndroom. Voor andere bijwerkingen, zoals neovasculair glaucoom, is het echter verstandig de behandelingsplannen te vergelijken.

De keuze voor een specifieke behandeling zou volgens de auteurs moeten afhangen van welke risico's het belangrijkst worden geacht.