Socio-economische status beïnvloedt placeborespons bij RA

Een systematische analyse van 124 gerandomiseerde gecontroleerde trials met in totaal 14.272 deelnemers onderzocht het verband tussen sociaaleconomische factoren en placebo-effecten bij reumatoide artritis (RA). Als maat voor welvaart gebruikten de onderzoekers het bruto nationaal inkomen (GNI) per hoofd van de bevolking; ook de Human Development Index en eigen zorgkosten werden meegenomen. De primaire uitkomstmaat was het aandeel placeboresponders op ACR20, een standaardmaat voor verbetering van RA-klachten.

Uit de analyse bleek een duidelijke samenhang: hoe lager het GNI, hoe hoger de placeborespons. Voor elke stijging van 10.000 internationale dollars in GNI daalde de placeborespons met 3,7 procentpunt (beta=-3,7%; 95%-BI -5,61 tot -1,80; p<0,001). Deze bevinding bleef overeind bij gebruik van alternatieve sociaaleconomische maten en werd bevestigd met patientniveaugegevens uit een grote wereldwijde RCT.

Het effect bleef beperkt tot de placebogroep; de werkzaamheid van actieve medicatie veranderde niet met het inkomensniveau van het land. De auteurs wijzen erop dat dit mogelijk samenhangt met verschillen in toegang tot zorg, omdat deelname aan een trial in armere landen voor sommige patienten de enige manier is om behandeling te krijgen, wat verwachtingen en daarmee het placebo-effect kan versterken. Volgens de onderzoekers is het belangrijk om bij het ontwerp en de interpretatie van RA-trials rekening te houden met de herkomst van de deelnemers, om vertekening van de effectiviteit van nieuwe behandelingen te voorkomen.