Verband tussen risico-inschatting en angst voor terugkeer borstkanker

Onderzoekers van het UMC Utrecht en de Universiteit Twente concluderen dat vrouwen met borstkanker hun risico op terugkeer van de ziekte redelijk nauwkeurig inschatten, maar dat over- of onderschatting moeilijk te voorspellen blijft. In tegenstelling tot de sterk gepersonaliseerde behandeling is de surveillance na borstkanker nog altijd one-size-fits-all, terwijl de risico's op locoregionale terugkeer (LRR) en tweede primaire tumoren per patiënt verschillen, in de tijd veranderen en over het algemeen laag zijn. Het INFLUENCE-nomogram schat individuele risico's binnen de eerste vijf jaar na operatie op basis van patiënt-, tumor- en behandelkenmerken en kan worden gebruikt binnen shared decision making over gepersonaliseerde surveillance.

Daarvoor is het essentieel dat patiënten hun risico goed begrijpen, omdat overschatting kan leiden tot angst en een lagere kwaliteit van leven en onderschatting tot slechtere naleving of zorgmijding. In een Nederlands cross-sectioneel onderzoek schatte 54% van de 258 overlevenden hun LRR-risico nauwkeurig in, 34% onderschatte en 13% overschatte het. Vrouwen zonder radiotherapie en vrouwen die dachten genezen te zijn schatten hun risico lager in, terwijl jongere vrouwen hun risico overschatten.

Beide risico-inschattingen waren geassocieerd met angst voor terugkeer, maar uit een meervoudige regressieanalyse bleek dat alleen de risicobeoordeling door de vrouwen zelf significant aan die angst bijdroeg. Het is daarom belangrijk in de communicatie niet alleen aandacht te besteden aan het absolute risico, maar ook aan hoe de patiënt het risico zelf inschat.