Drie inzichten van experts: een nieuwe kijk op remissie bij ernstig astma

Remissie bij ernstig astma is steeds vaker het behandeldoel, in plaats van alleen het onder controle krijgen van symptomen.^* Maar hoe bereik je dat in de praktijk? Longartsen Gert-Jan Braunstahl en Lennart Conemans en longarts-allergoloog Brian Lipworth delen elk een belangrijk inzicht.

Inzicht 1: Herken risicopatienten vroeg

Longarts dr. Gert-Jan Braunstahl van het Franciscus Gasthuis & Vlietland: “Waar we voorheen tevreden waren met controle op korte termijn, richten we ons nu steeds meer op langetermijnuitkomsten. Als je vroeg toeslaat, kun je een hoop ellende voorkomen. Dat kunnen we benutten door de patient die risico loopt op ernstig astma eerder op te sporen en tijdig gericht te behandelen.”

Drie kernvragen helpen om de ernst van het astma en de behandelopties snel in te schatten:

• Wat is de huidige astmacontrole op basis van klachten en longfunctie?
• Gebruikt de patient al de juiste medicatie en is die effectief?
• En zijn er risicofactoren voor ernstig of levensbedreigend astma?¹

Braunstahl: “Bij het voorschrijven van een biological is het van belang FeNO en bloedeosinofielen te meten. Zo kun je hoogrisicopatienten identificeren en een gerichte behandeling kiezen. De ORACLE2-studie toont aan dat deze biomarkers belangrijke voorspellers zijn voor het risico op een toekomstige exacerbatie.²Vooral wanneer beide verhoogd zijn, neemt dit risico sterk toe.² Daarnaast gebruik je deze biomarkers om het ernstig astma verder te fenotyperen en de keuze voor een biological hierop te baseren.”³

Met de komst van biologicals is klinische remissie^* vaker een haalbaar doel.⁴ Braunstahl: “Tijdige behandeling in een fase met actieve ziekte maar nog weinig onomkeerbare schade zou de kans op remissie kunnen vergroten, de zogenaamde window of opportunity.”⁵

Inzicht 2: Heb oog voor mucusplugs

Longarts drs. Lennart Conemans, werkzaam in het Maastricht UMC+: “Mucusplugs komen vaker dan gedacht voor bij ernstig astma: bij bijna 60% van de patienten.⁶ Dit is klinisch relevant, want een hoge mucusscore is geassocieerd met type 2-inflammatie en een lagere FEV₁.⁶ Bovendien lijken mucusplugs deels corticosteroidresistent.⁶ Ook zijn ze vaak persistent: in een grote observationele studie waren ze bij meer dan de helft van de patienten met ernstig astma na 3 jaar nog steeds op dezelfde plek in de luchtweg aanwezig.⁷ Deze studie vond echter plaats voor de komst van biologicals.

Centraal in de pathofysiologie van mucusplugs staan de type 2-cytokinen IL-4 en IL-13.¹⁴ Deze cytokinen leiden tot mucushyperproductie, een verminderde mucociliaire klaring en een sterk verhoogde mucusviscositeit. Eosinofielen versterken dit proces verder.”¹⁴

Dit verklaart mogelijk waarom biologicals mucusplugs kunnen verminderen.^8-11 Vaak is er al vroeg een respons zichtbaar.¹² Een voorbeeld: in placebogecontroleerd onderzoek bij patienten met type 2-astma namen mucusscore en mucusvolume significant af onder behandeling met dupilumab.⁸ Bovendien is vooral bij patienten met een hoge mucusscore op baseline verbetering te zien in de longfunctie.¹³ Dat maakt mucusplugs een behandelbaar kenmerk. Wel is er meer duidelijkheid nodig over het minimale klinisch relevante verschil, toepassing van ultra-low-dose CT-protocollen en standaardisatie van meetmethoden.”

Inzicht 3: Breng ook de kleine luchtwegen in beeld

Longarts-allergoloog prof. dr. Brian Lipworth, verbonden aan het Scottish Centre for Respiratory Research van de universiteit van Dundee (VK): “De kleine luchtwegen kunnen waardevolle aanvullende informatie geven over het ziektebeeld bij astma. Kleine luchtwegproblematiek (small airway dysfunction, SAD) komt voor bij elke mate van ernst van astma en hangt samen met astmacontrole, type 2-inflammatie, exacerbaties en structurele schade.”^15-19

“Oscillometrie meet tijdens rustige ademhaling de impedantie: de weerstand (R) en reactantie (X) van het ademhalingssysteem.²⁰ De reactantie zegt iets over de elasticiteit van het longweefsel.²⁰ Het verschil tussen de weerstand bij lage en hoge trillingsfrequenties, respectievelijk R5 en R20, geeft inzicht in de bijdrage van de kleine, perifere luchtwegen aan de totale luchtwegweerstand. De reactantie-area (AX) is een gevoelige maat voor perifere longcompliantie: de rekbaarheid van deze kleine luchtwegen.²⁰ Is oscillometrie niet beschikbaar, dan kan ook FEF25-75 aanvullende informatie geven over de kleine luchtwegen.”

Ook kleine luchtwegproblematiek vormt een behandelbaar domein. “In een prospectieve studie met dupilumab bij ernstig ongecontroleerd astma verbeterden AX, R5-R20 en FEF25-75 na 12 weken behandeling.²¹ De VESTIGE-studie bevestigt dit beeld.²² Een mogelijke verklaring ligt in de biologie van de kleine luchtwegen. Dupilumab heeft een direct effect op het gladde spierweefsel van de kleine luchtwegen, waarin IL-4- en IL-13-receptoren sterk tot expressie komen.”²³

Meer weten? Bekijk de webcast

Streven naar klinische remissie^* vraagt om verder kijken dan klachten. Door risicopatienten vroeg te herkennen en aandacht te hebben voor biomarkers als FeNO en bloedeosinofielen, mucusplugs en de kleine luchtwegen, kunnen behandelbare kenmerken eerder in beeld komen en gerichter worden behandeld. Zo kan schade soms worden voorkomen. In de geaccrediteerde webcast Better Breathing geven de drie experts nog meer achtergronden en tips. In 1,5 uur ben je op de hoogte van de nieuwste inzichten.

^* Klinische remissie is geen exacerbaties, geen (onderhoud) OCS, ACQ <1.5, longfunctieverbetering (ΔFEV1 ≥100 mL) en/of normalisatie (FEV1% predicted ≥ 80 %) gedurende ≥12 maanden.²⁴

Advertorial: Sanofi & Regeneron. Jobcode MAT-NL-2600495 V1.0 09/2026.