Studie identificeert vier onderscheidende klinische astma-fenotypen

Op het recente ERS-congres in Milaan presenteerde Pauline Kuks de resultaten van een clusteranalyse met de ATLANTIS-studiepopulatie. Het bleek goed mogelijk vier klinisch onderscheidende astma-fenotypen te identificeren. Voor meer inzicht in en betere begeleiding van astma is een beter begrip nodig van welke fenotypen bestaan.

De database van de ATLANTIS-studie bleek een goede bron voor een clusteranalyse. ATLANTIS includeerde 773 astmapatiënten met een gemiddelde leeftijd van 44 jaar, 58% vrouw en 76% nooit-rokers, met een GINA-classificatie voor ernst tussen 1 en 5. Beschikbare data waren onder andere vragenlijsten en symptoomscores, kenmerken van grote- en kleineluchtwegbetrokkenheid, nasale brushmonsters (RNA), bloed- en sputummonsters en CT-scans.

Voor de analyse gebruikte de groep de Self-Organizing Map-Ward's method. De analyse bracht vier clusters aan het licht. Cluster A (n=277) bestond voornamelijk uit mannen met goede symptoomcontrole en verhoogde neutrofielenaantallen in sputum.

Cluster B (n=228) bestond uit patiënten met een normale longfunctie, lage mate van inflammatie en lage aantallen eosinofielen in sputum. Cluster C (n=206) bestond voornamelijk uit atopische patiënten met op kinderleeftijd ontstaan astma, ernstigere bronchiale hyperreactiviteit, ongecontroleerde symptomen en meer expressie van astmagerelateerde genen in het neusepitheel. Cluster D (n=62) werd gekenmerkt door frequente exacerbaties, een lagere FEV1 en FEF na luchtwegverwijding, kleineluchtwegbetrokkenheid, hyperinflatie, hogere eosinofielenaantallen in sputum en bloed en verhoogde FeNO.

Kuks noemde deze fenotypen neutrofiel, mild pauci-inflammatoir, atopisch en kleineluchtwegziekte met hoge eosinofilie en frequente exacerbaties. De identificatie hiervan zal helpen bij het zoeken naar nieuwe opties voor precisiegeneeskunde bij astma.