Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker veerkrachtig ondanks COVID-19

De coronapandemie had gevolgen voor de deelname aan het Nederlandse baarmoederhalsscreeningsprogramma. Toch bleef, dankzij maatregelen om de deelname in te halen, de impact van COVID-19 op het bevolkingsonderzoek klein. Vanwege COVID-19 werd het Nederlandse screeningsprogramma voor baarmoederhalskanker tijdelijk opgeschort.

Van maart tot en met juli 2020 zijn er geen uitnodigingen, herinneringen en zelfafnamesets verstuurd. In oktober en november 2020 zijn aanvullende maatregelen genomen om de uitnodigingen en deelname in te halen, waaronder het versturen van 120% van de gebruikelijke maandelijkse uitnodigingen en het prominenter aanbieden van zelfafnametests. Om de veerkracht van het programma en de genomen maatregelen na te gaan, voerden onderzoekers van het Erasmus MC met gegevens uit het landelijk screeningsregister en de landelijke pathologiedatabank (Palga) een observationeel cohortonderzoek uit.

Het deelnamepercentage was in 2020 aanzienlijk lager (49,8%) dan in 2018/2019 (56,8%). De participatiegraad daalde het meest onder vrouwen die tussen januari en maart 2020 waren uitgenodigd, en begon zich vanaf augustus te herstellen. De mediane responstijd was langer in februari en maart en vergelijkbaar vanaf juli.

Het gebruik van een zelfafnametest was in 2020 (16,3%) beduidend hoger dan in 2018/2019 (7,6%). De pandemie had wel degelijk gevolgen voor de deelname, vooral van vrouwen die vóór de pauze van het programma waren uitgenodigd. De implementatie van zelfafname zou de deelname kunnen verhogen en kunnen dienen als alternatieve screeningsmethode in uitzonderlijke omstandigheden zoals een pandemie, stellen de auteurs.