Complexe relatie microbioom en remmers immunologische checkpoints

Het darmmicrobioom speelt een belangrijke maar complexe rol in de respons op immuuncheckpointremmers bij gevorderd melanoom, blijkt uit internationaal onderzoek waaraan ook onderzoekers van het UMC Groningen deelnamen. De resultaten zijn gepubliceerd in Nature Medicine. De inzet van immuuncheckpointremmers heeft de behandeling van gevorderd melanoom sterk verbeterd; meer dan 50% van de patiënten die worden behandeld met een combinatie van PD-1- en CTLA-4-remmers leeft na vijf jaar nog.

Toch heeft minder dan de helft van de patiënten respons op een single-agent immuuncheckpointremmer. Er is bewijs uit muisstudies dat specifieke microbiële kenmerken in de darm samenhangen met respons, maar bij mensen bestaat weinig consensus. De PRIMM-studies zijn twee prospectieve observationele cohortonderzoeken met sinds 2018 parallelle werving in het Verenigd Koninkrijk en Nederland.

In totaal werden 175 patiënten met inoperabel stadium III en stadium IV melanoom uit vijf cohorten in het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Spanje geïncludeerd. Voor en tijdens behandeling werden biosamples afgenomen, waaronder ontlasting en bloed, plus klinische en voedingsgegevens. Na metagenomische sequencing en integratie met 147 eerder gepubliceerde monsters vonden de onderzoekers een cohortafhankelijke associatie tussen darmmicrobioom en respons, bevestigd met machine learning voor responspercentages en progressievrije overleving.

Bacteriën als Bifidobacterium pseudocatenulatum, Roseburia spp. en Akkermansia muciniphila waren geassocieerd met responders, maar geen soort was een consistente biomarker. De rol van het microbioom lijkt complexer dan gedacht, en de auteurs achten uitgebreider onderzoek met enkele duizenden mensen nodig, mogelijk ook van het darmslijmvlies.