Operatie niet altijd nodig bij kleine neuro-endocriene pancreastumor

Een afwachtend beleid lijkt, onder strikte criteria, zowel haalbaar als veilig bij de follow-up van kleine, niet-functionele neuro-endocriene tumoren van de alvleesklier. Dit blijkt uit een tussentijdse analyse van de Nederlandse PANDORA-studie. Neuro-endocriene tumoren van de alvleesklier zijn zeldzame tumoren die ontstaan uit de neuro-endocriene cellen; niet-functionele varianten maken geen extra hormonen of hormoonachtige stoffen en hebben een wisselende prognose.

Chirurgische verwijdering leidt vaak tot morbiditeit en complicaties op de lange termijn, zoals diabetes, zodat de voordelen duidelijk moeten opwegen tegen de nadelen. De huidige richtlijnen adviseren een afwachtend beleid bij tumoren kleiner dan twee centimeter. De PANDORA-studie is een prospectieve landelijke cohortstudie die alle patiënten met een niet-functionele tumor kleiner dan twee centimeter zonder uitzaaiingen in de lymfeklieren of op afstand bestudeert.

De patiënten ondergaan een afwachtend beleid, waarbij de tumor wordt gevolgd met beeldvorming en klinische beoordeling. De analyse beschrijft de uitkomsten bij 76 patiënten die tussen januari 2017 en februari 2020 werden geïncludeerd. Bij acht patiënten (11%) was sprake van tumorprogressie van meer dan 0,5 cm/jaar; bij twee groeide de tumor groter dan twee centimeter.

Zes patiënten (8%) werden alsnog geopereerd, bij twee vanwege de progressie, waarvan één uitzaaiingen bleek te hebben. Vier patiënten overleden aan oorzaken die niet aan de tumor gerelateerd waren. De onderzoekers concluderen dat een afwachtend beleid onder strikte criteria op korte termijn haalbaar en veilig is; bij ruim negen van de tien patiënten werd een operatie voorkomen.

De studie loopt nog door.