Wat is axiale spondyloartritis? Symptomen, diagnose en behandeling

Redactioneel

21 september 20263 min. leestijd

Axiale spondyloartritis is een chronische inflammatoire reumatische aandoening die vooral de wervelkolom en de sacro-iliacale gewrichten aantast, en de weg naar de diagnose is berucht lang.

Kenmerkend is inflammatoire rugpijn die begint voor het 45e levensjaar: pijn die geleidelijk ontstaat, verbetert bij bewegen en juist verergert bij rust, met nachtelijke pijn en langdurige ochtendstijfheid. Omdat rugpijn veel voorkomt en de zichtbare zwelling van andere reumavormen ontbreekt, wordt dit patroon vaak jarenlang gemist. De diagnose berust op de combinatie van kliniek, de bloedwaarde HLA-B27 en MRI van de sacro-iliacale gewrichten; geen enkele test stelt op zichzelf de diagnose. Vroege herkenning telt, want tijdige behandeling met oefentherapie, NSAID's en zo nodig een TNF- of IL-17-remmer remt de ontsteking en helpt blijvende schade te voorkomen.

In het kort

Chronische inflammatoire reumatische aandoening van de wervelkolom en de sacro-iliacale gewrichten.
Kenmerkend is inflammatoire rugpijn die begint voor het 45e jaar, verbetert bij bewegen en verergert bij rust.
De diagnose berust op kliniek, HLA-B27 en MRI; de ASAS-criteria zijn classificatie-, geen diagnostische criteria.
Behandeling: oefentherapie en NSAID's, bij hoge ziekteactiviteit een TNF- of IL-17-remmer.

Bronnen

Rudwaleit M, van der Heijde D, Landewe R, et al. The development of Assessment of SpondyloArthritis international Society classification criteria for axial spondyloarthritis (part II): validation and final selection. Ann Rheum Dis 2009;68(6):777-783.
Ramiro S, Nikiphorou E, Sepriano A, et al. ASAS-EULAR recommendations for the management of axial spondyloarthritis: 2022 update. Ann Rheum Dis 2023;82(1):19-34.

Veelgestelde vragen

Is axiale spondyloartritis hetzelfde als de ziekte van Bechterew?

De ziekte van Bechterew is de radiografische vorm van axiale spondyloartritis, waarbij de schade al op een rontgenfoto zichtbaar is. Axiale spondyloartritis is de bredere term, die ook de niet-radiografische vorm omvat waarbij alleen op de MRI ontsteking te zien is.

Op welke leeftijd begint axiale spondyloartritis meestal?

De klachten beginnen doorgaans voor het 45e levensjaar, vaak al bij jongvolwassenen. Rugpijn die na het 45e jaar voor het eerst ontstaat, past minder goed bij deze diagnose.

Betekent HLA-B27 dat je axiale spondyloartritis hebt?

Nee. HLA-B27 verhoogt de kans, maar veel mensen met deze factor krijgen de ziekte nooit, en niet iedereen met axiale spondyloartritis is HLA-B27-positief. De uitslag weegt mee in het geheel, maar bepaalt de diagnose niet alleen.