Methotrexaat-polyglutamaten geassocieerd met verhoogde effectiviteit en hepatotoxiciteit bij RA

Hogere concentraties methotrexaat-polyglutamaten (MTX-PGs) in rode bloedcellen verbeteren de effectiviteit van methotrexaat bij reumatoïde artritis tijdens monotherapie, maar geven ook een verhoogd risico op hepatotoxiciteit. Dat blijkt uit de MIRACLE-studie, die de associatie onderzocht tussen MTX-PG-concentraties en de effectiviteit en veiligheid van methotrexaat bij MTX-naïeve patiënten. MTX-PGs zijn omgezette vormen van methotrexaat die zich in cellen ophopen en langer actief blijven.

De studie includeerde 300 patiënten met RA die voor het eerst methotrexaat kregen; de dosis werd in 12 weken opgevoerd tot de maximaal getolereerde dosis. Na 24 weken werden patiënten zonder remissie gerandomiseerd: één groep bleef dezelfde hoge dosis methotrexaat met adalimumab gebruiken, de andere groep kreeg een lagere methotrexaatdosis met adalimumab. Hogere doseringen leidden tot hogere MTX-PG-concentraties.

Na 24 weken was de gemiddelde concentratie 110,5 nmol/L bij een gemiddelde dosis van 12,6 mg per week. Hogere MTX-PG-concentraties correleerden met lagere ziekteactiviteit tijdens monotherapie, maar deze associatie verdween na toevoeging van adalimumab. Hogere concentraties hingen samen met een verhoogd risico op levertoxiciteit, ongeacht het gebruik van adalimumab.

De MTX-PG-concentraties namen significant toe bij een lagere geschatte glomerulaire filtratiesnelheid, serumalbumine en body mass index. De onderzoekers concluderen dat het monitoren van MTX-PG-concentraties in de klinische praktijk nuttig kan zijn om de balans tussen effectiviteit en veiligheid van methotrexaat te verbeteren, vooral bij patiënten die alleen methotrexaat gebruiken.