Tumorfragmenten voorspellen reactie op immuuntherapie

Onderzoekers van het Nederlands Kanker Instituut (NKI), het onderzoeksinstituut van het Antoni van Leeuwenhoek, hebben aangetoond dat mini-tumoren in het lab, zogenoemde patient-derived tumor fragments (PDTF), kunnen voorspellen of een kankerpatiënt reageert op immuuntherapie met PD-1-remmers. Immuuntherapie is niet bij alle patiënten effectief. Om beter te bepalen welke therapie geschikt is, bestuderen de onderzoekers kleine stukjes tumor van ongeveer 1 tot 2 mm3 in een speciaal kweeksysteem.

De fragmenten zijn klein genoeg om voldoende in contact te komen met voedingsstoffen en reagentia, en groot genoeg om de micro-omgeving en architectuur van de oorspronkelijke tumor te behouden. Zij bevatten, ook buiten het lichaam, zowel kankercellen als immuuncellen. De onderzoekers behandelden de fragmenten met PD-1-remmers en maten de immunologische respons.

In een studie met 37 tumoren van vijf typen (melanoom, niet-kleincellig longcarcinoom, borstkanker, ovariumkanker en niercelcarcinoom) reageerde een deel van de tumoren wel en een deel niet op PD-1-blokkade ex vivo. De respons ex vivo kwam goed overeen met de klinische respons in de patiënten. Onder de niet-reagerende tumoren onderscheidden de onderzoekers drie subgroepen op basis van de aan- of afwezigheid en locatie van infiltrerende T-cellen.

Bij reagerende tumoren werd de respons vooral gedreven door re-activatie van aanwezige T-cellen, en deze tumoren vormden meer tertiaire lymfoïde structuren. De onderzoekers stellen dat zij met deze tumor-avatars een krachtig modelsysteem hebben ontwikkeld om nieuwe diagnostiek te ontwikkelen en immuuntherapie verder te personaliseren.